Aparat ortodontyczny a rezonans – co musisz wiedzieć?

Czym jest rezonans magnetyczny?

Rezonans magnetyczny (MRI) to nowoczesna, nieinwazyjna metoda diagnostyczna, która wykorzystuje silne pole magnetyczne i fale radiowe do tworzenia szczegółowych obrazów wewnętrznych struktur ciała – bez użycia promieniowania rentgenowskiego. Dzięki tej precyzji jest to kluczowe narzędzie w diagnostyce schorzeń neurologicznych, ortopedycznych oraz onkologicznych. Badanie MRI u pacjentów z aparatem ortodontycznym budzi pewne obawy, jednak głównym wyzwaniem nie jest bezpieczeństwo, a wpływ metalowych elementów na jakość obrazu.

Wpływ aparatu ortodontycznego na jakość obrazów MRI

Sytuacja zmienia się jednak w przypadku diagnostyki głowy i szyi, gdzie artefakty mogą całkowicie uniemożliwić ocenę mózgu, gałek ocznych, zatok czy kręgosłupa szyjnego.

Artefakty w obrazach MRI – co to jest?

Materiał, z którego wykonano aparat, ma decydujący wpływ na jakość obrazu:

• Aparaty metalowe (np. ze stali nierdzewnej): Generują silne i rozległe artefakty, znacząco pogarszając jakość obrazu.
• Aparaty nowoczesne (ceramiczne, szafirowe, z tworzyw sztucznych): Są niemal obojętne dla pola magnetycznego i nie powodują zakłóceń, co pozwala na uzyskanie czytelnego wyniku badania.

Jak przygotować się do MRI z aparatem ortodontycznym?

Planując badanie MRI, należy koniecznie poinformować personel pracowni o posiadanym aparacie – najlepiej już na etapie rezerwacji terminu. Warto również poprosić ortodontę o dokumentację ze specyfikacją materiałów aparatu, co ułatwi radiologowi odpowiednie zaplanowanie skanowania. Bezpośrednio przed badaniem należy usunąć wszystkie ruchome elementy aparatu, by zminimalizować ryzyko artefaktów. Należą do nich:

• wyciągi elastyczne (gumki),
• zdejmowane łuki,
• ruchome aparaty podniebienne (np. Hyrax),
• inne akcesoria, które nie są na stałe przytwierdzone do zębów.

W skrajnych przypadkach, gdy uzyskanie czytelnego obrazu głowy jest niemożliwe, radiolog może zasugerować tymczasowe zdjęcia aparatu stałego. To ostateczność, wymagająca konsultacji z ortodontą i wiąże się z dodatkowymi kosztami oraz wydłużeniem leczenia.

Zalecenia dotyczące bezpieczeństwa MRI dla pacjentów ortodontycznych

Pacjenci często obawiają się, że pole magnetyczne uszkodzi lub „wyrwie” aparat, jednak jest to mało prawdopodobne. Jeśli aparat jest prawidłowo zamocowany, siły działające na jego elementy są zbyt słabe, by naruszyć połączenie zamków z zębami, a ryzyko przemieszczenia jest znikome. Bezpieczeństwo badania zależy przede wszystkim od materiału, z którego wykonano aparat. Na szczęście większość nowoczesnych materiałów jest bezpieczna w polu magnetycznym, w tym:

• stopy metali (tytan, niklowo-tytanowe, chromowo-kobaltowe),
• zamki ceramiczne, szafirowe i wykonane z tworzyw sztucznych.

Badania potwierdzają bezpieczeństwo rezonansu o natężeniu 1,5 T i 3 T u pacjentów z aparatami ortodontycznymi. Chociaż pole o mocy 3 T generuje wyraźniejsze artefakty, nie stanowi to zagrożenia dla pacjenta.

Techniki redukcji artefaktów w MRI

Chociaż aparat ortodontyczny może powodować zakłócenia, współczesna radiologia oferuje skuteczne metody ich minimalizacji. Doświadczony personel jest w stanie tak dostosować parametry badania, by uzyskać obraz o możliwie najlepszej jakości. Aby zredukować artefakty, radiolodzy mogą zastosować zaawansowane techniki, takie jak:

• zmiana płaszczyzny skanowania w celu ominięcia metalu,
• użycie specjalnych sekwencji obrazowania (np. FSE, „turbo”), które są mniej wrażliwe na metal,
• poszerzenie pasma częstotliwości odbioru sygnału,
• unikanie sekwencji podatnych na zakłócenia (np. GRE, FAT-SAT).

O jakość obrazu można zadbać już na etapie planowania leczenia. Jeśli pacjent wie o możliwej konieczności wykonania MRI w przyszłości, powinien omówić z ortodontą wybór aparatu z materiałów, które nie generują artefaktów (np. ceramicznego).

Alternatywy dla MRI w diagnostyce ortodontycznej

Gdy artefakty uniemożliwiają uzyskanie czytelnego obrazu MRI, lekarze mogą skorzystać z innych, skuteczne metody diagnostyczne, dobierane w zależności od badanej struktury. Do oceny struktur kostnych służy tomografia komputerowa (CT), a w szczególności jej stomatologiczna odmiana – tomografia stożkowa (CBCT). Technika ta pozwala uzyskać precyzyjne, trójwymiarowe obrazy kości i zębów, a jej zaletą jest brak zakłóceń powodowanych przez metalowe elementy aparatu. Z kolei do obrazowania tkanek miękkich alternatywę może stanowić ultrasonografia (USG). Jest to metoda bezpieczna i nieinwazyjna, która – mimo ograniczonego zastosowania w stomatologii – w niektórych przypadkach dostarcza cennych informacji bez ryzyka artefaktów. Podstawą diagnostyki ortodontycznej wciąż pozostają klasyczne zdjęcia rentgenowskie (RTG), ponieważ obecność aparatu nie wpływa na ich jakość. Do najważniejszych należą:

• pantomogram – obrazujący wszystkie zęby i otaczające je struktury,
• cefalometria – zdjęcie boczne czaszki.